Geçici MYK Belgesi Nedir?

Resmî mevzuatta “geçici MYK belgesi” diye ayrı bir belge türü yok. Fakat sahada üç farklı durumu tarif ederken bu ifade kullanılıyor:

Geçmişte verilen “geçici mesleki yeterlilik” ve “geçici ustalık yetki” belgeleri
Özellikle inşaat sektöründe, MYK sistemi tam oturmadan önce, ustaların kayda alınması için geçici ustalık yetki belgesi ve benzeri geçici belgeler verildi. Bu belgeler belirli tarihlere kadar geçerliydi ve usta, bu süre içinde eğitimini tamamlayıp gerçek mesleki yeterlilik belgesi alacaktı.
Sınavı geçen ama asıl MYK belgesini henüz eline almamış adayların kullandığı geçici yazılı onaylar
Bazı belgelendirme kuruluşları, sınav sonucu başarılı olan adaylara “sınav başarı belgesi” veya kısa süreli geçerliliği olan bir yazı veriyor. Asıl MYK belgesi (ve kimlik kartı) ise MYK sistemi üzerinden basılıp biraz daha sonra ulaşıyor.
Halk arasında kullanılan, ama hukuken MYK belgesi olmayan evraklar
Kurs katılım belgesi, geçici ustalık belgesi, bazı eğitim sertifikaları, ustalık/kalfalık harici MEB evrakları için de “geçici MYK belgesi” dendiği oluyor; oysa bunların çoğu MYK sistemine dâhil değil. Nitekim MYK’nın sıkça sorulan sorular bölümünde; kalfalık belgesi, katılım belgesi, geçici ustalık belgesi gibi evrakların, belge zorunluluğu olan mesleklerde çalışma şartını karşılamadığı açıkça ifade ediliyor.

Dolayısıyla “Geçici MYK belgesi var” diyen birine, aslında şunu sormak gerekiyor:
“Üzerinde tam olarak ne yazıyor, kim düzenlemiş ve hangi mevzuata dayanıyor?”

Geçici Ustalık Yetki Belgesi Dönemi ve Bugünkü Durum

Karmaşanın büyük bölümü, inşaat sektöründe bir dönem verilen Geçici Ustalık Yetki Belgelerinden geliyor. “Yetki Belgeli Usta” sistemine geçilirken, hâlihazırda sahada çalışan ama ustalık belgesi olmayan binlerce kişiye, deneyimlerini belgelemeleri şartıyla geçici ustalık yetki belgesi düzenlendi.

Bu belgelerin mantığı şuydu:
“Bu ustayı sisteme hemen dışlamayalım, geçici belge verelim; ama bu süre içinde eğitimini tamamlayıp asıl ustalık ya da MYK belgesini alsın.”

İlgili dokümanlarda bu geçici belgelerin 1.1.2017’ye kadar belirli koşullarda ustalık yetki belgesi yerine geçebileceği, ancak bu tarihten sonra geçerliliğini kaybedeceği açıkça belirtilmiş durumda.

Bu nedenle bugün hâlâ “geçici ustalık belgem var, yetmez mi?” diyen bir usta, çoğu zaman eski bir geçiş dönemine ait, artık çalışma şartını tek başına karşılamayan bir evraktan bahsediyor.

Geçici MYK Belgesi ile Çalışabilir miyim?

Bu, sahada en çok duyulan cümlelerden biri ve karmaşıklık da tam burada başlıyor. Daha net olsun diye bu sorunun cevabını maddeler hâlinde toparlayalım:

Eğer elinizdeki evrak MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi veya e-Devlet’ten barkodlu olarak indirebildiğiniz MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi PDF’si ise (üzerinde MYK logosu, ulusal yeterlilik kodu, seviye vb. yer alıyorsa), geçici–kalıcı ayrımı olmadan belge zorunluluğu olan mesleklerde çalışma şartını karşılamış sayılırsınız.
Eğer elinizde “geçici ustalık yetki belgesi”, “geçici mesleki yeterlilik belgesi” gibi 2010’lu yılların başındaki geçiş döneminden kalma bir evrak varsa, bu belgelerin çoğu bugün için sürelerini doldurmuş durumdadır; zaten MYK, belge zorunluluğu olan mesleklerde çalışma şartını karşılayan evraklar arasında bunları saymamaktadır.
Sadece kurs katılım belgeleri, eğitim sertifikaları, kalfalık belgesi gibi evraklarınız varsa, bunlar da tek başına MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi yerine geçmez; MYK’nın resmî SSS sayfasında, bu tür belgelerin kanun gereği çalışma şartını karşılamadığı açıkça belirtiliyor.
“Sınavı geçtim ama kartım henüz gelmedi” durumundaysanız; belgelendirme kuruluşunuzun verdiği yazılı başarı belgesi ve MYK portal/e-Devlet kayıtları işveren üzerinde ikna edici olabilir, ancak nihai ve tartışmasız güvence, MYK formatındaki belgeniz ve kimlik kartını elinize aldıktan sonra sağlanır.

Kısacası; “geçici” kelimesi geçen her belgeyi otomatik olarak MYK belgesi sanmak büyük risk. Önemli olan, belgenin MYK sistemine kayıtlı, ulusal yeterliliğe dayalı, barkodla doğrulanabilir bir mesleki yeterlilik belgesi olup olmadığı.

Geçici MYK Belgesi Teşvik ve Denetimlerde Nasıl Görülüyor?

Belge zorunluluğu olan mesleklerde, hem Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı denetimleri hem de SGK teşvik uygulamaları için ana referans MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi. MYK’nın belgelendirme ve teşvik sayfalarında da, teşviklerden yararlanmak için gerekli belgenin MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi olduğu, bunun dışındaki eğitim belgelerinin çalışma şartını karşılamadığı açıkça ifade ediliyor.

Bu yüzden işveren tarafında “nasıl olsa geçici belgesi var” diye düşünerek usta çalıştırmak, özellikle tehlikeli ve çok tehlikeli işler için ciddi risk. Denetimde ya da bir iş kazası durumunda, elinizdeki belgenin hangi mevzuata dayandığı, tarihinin güncel olup olmadığı ve MYK kayıtlarında görünüp görünmediği önem kazanıyor.

Geçici Belgesi Olan Ustalar MYK Belgesine Geçerken Nelere Dikkat Etmeli?

Bu sorunun cevabını da daha net anlaşılması için maddeler hâlinde toparlayalım:

Önce elinizdeki belgenin tam adını, düzenleme tarihini ve geçerlilik süresini dikkatle okuyun; “geçici ustalık yetki belgesi”, “kurs katılım belgesi”, “geçici mesleki yeterlilik” gibi ifadeleri birbirinden ayırın.
Kendi mesleğiniz için MYK’da hangi ulusal yeterliliklerin yayımlandığını ve hangi belgelendirme kuruluşlarının yetkili olduğunu MYK portal üzerinden kontrol edin; mümkünse ilinizde ya da yakın illerde sınav yapan bir kurumu tercih edin.
Yılların deneyimini boşa harcamayın; sınav öncesi, ilgili ulusal yeterliliğin öğrenme çıktıları ve sınav içeriklerini inceleyin. Çoğu kuruluş, teorik ve uygulamalı sınavın hangi başlıklardan oluştuğunu internet sitesinde paylaşıyor.
Kayıt dışı çalıştığınız dönemler olduysa, elinizdeki eski geçici belgeleri, referans yazılarını ve varsa önceki kurs sertifikalarını da yanınızda bulundurun; bunlar en azından deneyiminizi anlatmak için destekleyici olabilir.
Sınavı geçtikten sonra belgelendirme ücretinin yatırılması, MYK sisteminde onay ve belgenin basılması için gerekli; ayrıca e-Devlet üzerinden barkodlu PDF’nizi indirip işveren ve denetimlerde hızlıca gösterebileceğinizi unutmayın.